Le pari de pascal

Disponible uniquement sur Etudier
  • Pages : 101 (25221 mots )
  • Téléchargement(s) : 0
  • Publié le : 22 juin 2010
Lire le document complet
Aperçu du document
INFINI RIEN : PASCALS APOLOGETIEK VAN HET HART
Wedden is leven in de antichambre van de eeuwigheid1 (Jacques Attali)

ABSTRACT : Het tekstfragment van Pascal dat met 'Infini rien' begint, wordt dikwijls onterecht als 'De weddenschap van Pascal' betiteld. In deze verhandeling wordt aangetoond dat het tekstfragment meer inhoudt. We vinden er de basis in terug van de apologie die Pascal wildeopzetten. In het tekstfragment zijn duidelijk drie delen te onderscheiden. In het eerste gedeelte toont Pascal aan dat de rede onvermogend is om God te kennen : enkel in het geloof vinden we de bevestiging van het bestaan van God van wiens eigenschappen we trouwens niet kunnen kennen. Hoe echter tot geloof te komen? Om hiertoe aan te zetten wendt Pascal het beeld van een weddenschap over het bestaanvan God aan. Eerst en vooral moet de libertijn tot wie Pascal zich richt uit zijn onverschilligheid gehaald worden : geen keuze maken over het bestaan van God is toch een keuze maken, namelijk dat God niet is. Eenmaal aangetoond dat er moet gekozen worden, maakt Pascal via het beeld van de weddenschap duidelijk welke de beste keuze dan wel is. Toch blijkt de libertijn, ondanks de redelijkheid vande opgezette argumentatie, nog niet te kunnen geloven. Dat is de aanleiding voor Pascal om in het derde deel een morele omslag te maken : de rede heeft gefaald en de wil moet het overnemen. Het zijn de passies die de mens verhinderen om te geloven; de gewoonte zal de mens helpen deze passies te overwinnen. De onderschikking van de rede aan het hart (synoniem voor de wil) en de rol van de gewoontezijn twee cruciale aspecten in de godsdienstfilosofie van Pascal en dit kreeg in deze verhandeling dan ook speciale aandacht. Tevens wordt aangetoond dat Pascal zich niet enkel tot de onverschillige libertijn richt, maar dat het net zozeer om een innerlijke dialoog van de gelovige gaat die toch nog in onzekere zekerheid verkeert. Er wordt ook kort ingegaan op Pascals voorgangers die het beeld vande weddenschap gebruikten en op enkele reacties op deze tekst; ze tonen des te meer de literaire en retorische kracht die van dit tekstfragment uitgaat.

Inleiding
"« Le Pari de Pascal » c'est d'abord deux morceaux de papier, l'un de 24 centimètres sur 19 et l'autre, de 23,5 sur 20,5, sans trous d'enfilure et, par consequent, n'ayant pas fait partie d'une liasse, mais avec des traces de pliuresignifiant « qu'ils ont éte portés longtemps dans la poche d'un habit ». La surface des quatre pages est entièrement remplie. L'écriture est de la main de Pascal; elle va dans tout les sens; on a tourné et retourné les feuilles de manière à utiliser le moindre blanc. « Un brouillon griffonné à la diable, à peine lisible par endroits, haché, désordonné, surchargé de ratures, de corrections et dereprises … ». Telle est bien l'impression que donne ce manuscrit."2 Zo begint Gouhier het hoofdstuk 'Le pari de Pascal' in zijn boek over
1 2

J. Attali, Blaise Pascal. Het Franse genie, vert. G. Debroey, Averbode: Altoria, 2001, p. 330 H. Gouhier, Blaise Pascal. Commentaires, Paris: Librairie Philosophique J. Vrin, 1966, p. 245

1

het Franse genie. Bij deze eerste kennismaking vragen weons meteen af waarom het manuscript niet was ingebonden in een bundel zoals de meeste andere. Had Pascal het nog niet ondergebracht in de indeling van zijn apologie die hij wou schrijven of was hij helemaal niet van plan om het in de apologie op te nemen? Dat het manuscript geplooid is, geeft aan dat Pascal het gedurende zekere tijd bij zich heeft gedragen. Hoe lang en waarom? Hoe belangrijk wasdeze tekst voor Pascal? Het tekstfragment staat ook vol met verwijzingen en herhalingen en is ongeordend. In de kantlijnen, bovenaan en onderaan waar er plaats is, staan apart korte tekstfragmenten : waren het losse ideeën die afzonderlijk verder dienden uitgewerkt te worden of wilde Pascal ze in de tekst opnemen? We zullen wel nooit weten wat Pascals werkelijke bedoeling was met dit tekstfragment...
tracking img